Yasta iyi ve zor günlerin birbirini izlemesi

Yakınınızı kaybettikten sonra bir sabah kahvaltıyı hazırlayabildiniz, iş arkadaşınızın anlattığı bir şeye güldünüz. Akşam dolapta ona ait bir fincanı görünce ağlamaya başladınız. “Bugün daha iyi gibiydim; neden yine böyle oldu?” diye düşünebilirsiniz. Gün içindeki bu farklı anları, başarılmış ya da kaybedilmiş bir ilerleme sınavı gibi değerlendirmek zorunda değilsiniz.

Duyguların tek bir sırayla ilerlemesini beklemeyin

NHS’nin yas rehberi, kaybın kişileri farklı biçimlerde etkilediğini, yoğun duyguların beklenmedik zamanlarda ortaya çıkabildiğini belirtir. Yas için konuşulan aşamaların herkes tarafından yaşanması veya belirli bir sırayı izlemesi gerekmez. Bu nedenle yaşadığınız günü önceden çizilmiş bir çizelgede nereye koyacağınızı aramak, deneyiminizin tamamına karşılık gelmeyebilir.

Kendi kelimeleriniz daha kullanışlı olabilir: “Bugün alışverişe çıkabildim ama evdeki sessizlik zor geldi.” Bu cümle hem yapabildiğiniz şeyi hem zor tarafı beraber taşır. Birini söylemek diğerini geçersiz kılmaz. Yalnızca “İyiyim” veya “Çok kötüyüm” arasında seçim yapmanız gerekiyormuş gibi hissettiğinizde daha ayrıntılı bir anlatım deneyebilirsiniz.

Rahat bir anı kaybın değerine karşı ölçmeyin

Bir aile yemeğinde hoşunuza giden bir sohbet olurken içinizden “Böyle gülmem doğru mu?” geçebilir. Bu soruya hemen kendinizi yargılayan bir yanıt vermeden, o anda neler olduğunu fark edin. Hem yakınınızı özlüyor hem bir yeğeninizin anlattığına ilgi duyuyor olabilirsiniz. Birlikte var olan deneyimleri tek bir duyguya indirmek zorunda değilsiniz.

Örneğin yemek sonrasında sevdiğiniz kişiyle ilgili bir anıyı anlatmak isteyebilirsiniz; başka bir gün aynı konuya girmek istemeyebilirsiniz. Hangisinin size uygun olduğunu o gün değerlendirin. Bir anıyı mutlaka paylaşmanız, bir eşyayı hemen kaldırmanız veya size söylenen belirli bir davranışı yapmanız gerektiğine kendi adınıza karar vermeyin. Bu seçimlerin sizin için taşıdığı anlamı konuşabilirsiniz.

Günlük beklentileri bugünkü kapasitenize göre düşünün

NHS, kayıpla baş ederken her şeyi aynı anda yapmaya çalışmak yerine küçük hedefler seçmeyi önerir. Bunun kişisel karşılığı her gün aynı olmayabilir. Bir gün evrakla ilgilenmek için yardım istemeniz, başka gün yalnız öğününüzü hazırlamakla yetinmeniz mümkündür. Gündelik ihtiyaçlarınızın bulunması, kaybınızı unutmanız gerektiğini söylemez.

Örneğin uzun bir aile ziyaretine hazır değilseniz daha kısa kalmak istediğinizi önceden belirtebilirsiniz. Ziyaret sırasında neden erken ayrıldığınızı tekrar tekrar açıklamak istemiyorsanız güvendiğiniz biriyle bunu konuşun. Planınızı değiştirmek durumunda kaldığınızda kendinize ayrıca bir suçluluk görevi vermek yerine, o günkü koşulunuzun ne olduğunu anlamaya çalışın.

Yakınlarınıza hangi desteği istediğinizi anlatın

İnsanlar yardımcı olmak isterken size sürekli etkinlik önerebilir. Siz o gün konuşmaya veya sessizce aynı odada bulunmaya ihtiyaç duyuyor olabilirsiniz. “Bugün dışarı çıkmak istemiyorum; istersen evde beraber oturalım” gibi kendi tercihlerinizi belirten bir cümle kurabilirsiniz. İhtiyacınızı her gün aynı biçimde açıklamanız gerekmez.

Bazen yardım teklifleri ilk zamanlarda yoğunken sonrasında azalır. Önemli bir tarih yaklaşırken bir arkadaşınızdan sizi aramasını isteyebilirsiniz. Ona günün nasıl geçeceğini önceden bilmediğinizi de söyleyin. Görüşmede ne anlatacağınıza ilişkin kesin bir plan hazırlamadan, o an için uygun bulduğunuz kadarını paylaşmanız mümkündür.

Takvimde yaklaşan bir gün sizi düşündürüyorsa o gün için yalnız bir öncelik seçebilirsiniz. Bir telefon konuşması mı, kısa bir ziyaret mi, yoksa programı açık bırakmak mı? Yakınlarınızdan ne beklediğinizi önceden paylaşabilirsiniz. Planın o gün değişmesine izin vermek, tuttuğunuz anılara veya kaybın sizin için değerine karşı bir karar değildir.

Kayıp ve yaşam değişimleri için danışmanlık bilgilerine de bakabilirsiniz.

Zorlanmanız için konuşacak bir alan arayın

Günlük ihtiyaçlarınızı karşılamak giderek zorlaşıyorsa veya duygularınızla tek başınıza baş etmekte güçlük çekiyorsanız destek arayabilirsiniz. Görüşmede kaybınızın sizin yaşamınızda nasıl yer tuttuğu ele alınabilir; bunun için kendinizi belirli bir yas aşamasına yerleştirmeniz gerekmez.

Yakınlarınızla destek sınırlarını konuşmak için destek verirken sınırları korumak yazısı farklı bir açı sunar. Kendi kayıp deneyiminizi ve görüşme seçeneklerini paylaşmak isterseniz ücretsiz ön görüşme için başvurabilirsiniz.